คลิกบนภาพ เพื่อดูภาพขนาดใหญ่

Hubble กล้องโทรทรรศน์อวกาศที่มีคุณภาพสูง ช่วยให้นักดาราศาสตร์ศึกษาโครงสร้างของเมฆ บนดาวเคราะห์ดวงหนึ่ง ที่โคจรรอบดาวฤกษ์นอกระบบสุริยะ

ดาวเคราะห์ที่กล่าวถึงนี้มีชื่อเรียกว่า HD209458b มีลักษณะทางกายภาพ ที่แตกต่างไปจากดาวเคราะห์ใดๆ ในระบบสุริยะของเรา มันมีวงโคจรที่ใกล้ดับดาวแม่มาก และมีก๊าชร้อนพวยพุ่งออกสู่อวกาศตลอดเวลา ทำให้ดูเหมือนกับว่า มันมีหางออกมาเหมือนดาวหาง งานวิจัยชิ้นนี้เผยให้เห็นถึง ลำดับของชั้นบรรยากาศบนสุด ของดาวเคราะห์ ซึ่งเป็นบริเวณที่ก๊าชมีความร้อนสูง จนพวยพุ่งออกมาเหมือนไอน้ำจากกาต้มน้ำ

ข้อมูลจาก Hubble แสดงให้เห็นถึงความหนาแน่นของรังสีอุลตร้าไวโอเลท จากดาวแม่ ส่งผลให้ก๊าชบนบรรยากาศของดาวเคราะห์ เกิดความร้อนขึ้น มีการพองตัวและเคลื่อนที่ด้วยความเร็วสูง จนหลุดออกจากแรงโน้มถ่วงของดาวเคราะห์ (ซึ่งมีแรงโน้มถ่วงอยู่ที่ 10,000 tons a second) อย่างไรก็ตาม บรรยากาศของดาวเคราะห์จะไม่ได้หลุดออกไปในระยะเวลาอันใกล้ นักดาราศาสตร์คำนวณไว้ว่าอย่างน้อยต้องใช้ระยะเวลาประมาณ 5 ล้านปี

“การศึกษานี้จะช่วยให้นักดาราศาสตร์เข้าใจเกี่ยวกับชั้นบรรยากาศของดาวเคราะห์ ที่อยู่ใกล้ดวงอาทิตย์ได้มากขึ้น พวกเราศึกษาในบริเวณที่เรียกว่า "เขตนำพาความร้อน (transition zone)" ซึ่งเป็นบริเวณที่อุณหภูมิของหินอวกาศมีอุณหภูมิจาก 1,340 องศาฟาเรนไฮต์ ถึงอุณหภูมิ 25,540 องศาฟาเรนไฮต์ ซึ่งมันร้อนมากกว่าดวงอาทิตย์ของเราเสียอีก” Gilda Ballester จากมหาวิทยาลัย Arizona ใน Tucson กล่าว

ดาวเคราะห์ที่เราศึกษานี้มีตำแหน่งอยู่ที่ R.A. 22h 03m 10s.80 Dec. +18? 53' 4".0 ในกลุ่มดาว Pegasus มีคาบการโคจรรอบดาวแม่ 3.5 วัน มีระยะห่างจากดาวแม่ราว 4.7 ล้านไมล์ ซึ่งใกล้กว่าระยะห่างระหว่างโลกกับดวงอาทิตย์ราว 20 เท่า และใกล้กว่าระยะห่างของดาวพุธกับดวงอาทิตย์ซึ่งเป็นดาวที่ใกล้ดวงอาทิตย์มากที่สุด ราว 10 เท่า แต่ HD209458b ไม่เล็กเหมือนดาวพุธ มันโตพอๆ กับดาวพฤหัส และมันก็ถูกเรียกว่า “ดาวพฤหัสร้อน (hot Jupiter)”

แม้ว่า HD209458b จะไม่เหมือนดาวเคราะห์ดวงใดในระบบสุริยะของเรา แต่กว่า 10-15% ของดาวเคราะห์นอกระบบสุริยะที่เราค้นพบ (กว่า 200 ดวง) ต่างมีลักษณะเป็นดาวพฤหัสร้อน เมื่อเร็วๆ นี้ การสำรวจของ Hubble พบดาวพฤหัสร้อนในบริเวณใกล้ๆ ใจกลางทางช้างเผือกจำนวน 16 ดวง ซึ่งมีดาวก๊าชขนาดใหญ่อยู่ราวๆ พันล้านดวง

ที่มา / แหล่งข้อมูลเพิ่มเติม
http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/2007/07/
http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/2007/07/fastfacts/